Wat is een spaghetti diagram?

Een spaghetti diagram maakt fysieke bewegingen in een proces zichtbaar. Ontdek wat het is, wanneer je het gebruikt en hoe het helpt bij verbeteren.

Waarom een spaghetti diagram helpt om verspilling te zien

Het spaghetti diagram is een Lean hulpmiddel om bewegingen van mensen, materialen of producten inzichtelijk te maken. Door looproutes zichtbaar te maken ontstaat inzicht in onnodige verplaatsingen en verspilling. In dit artikel lees je wat een spaghetti diagram is, waarvoor je het gebruikt en hoe het helpt om fysieke processen te verbeteren.

Wat is een spaghetti diagram

Een spaghetti diagram is een visueel hulpmiddel binnen Lean om de bewegingen van mensen, materialen of producten binnen een werkgebied in kaart te brengen. Het diagram laat zien welke routes worden afgelegd en hoe vaak dezelfde paden worden gevolgd.

De naam komt van de wirwar aan lijnen die ontstaat wanneer alle bewegingen worden getekend. Die lijnen lijken op een bord spaghetti en maken direct zichtbaar waar veel wordt gelopen, gezocht of verplaatst.

Het spaghetti diagram wordt vooral gebruikt bij fysieke processen, zoals productie, logistiek en zorg.

Waarvoor gebruik je een spaghetti diagram

In veel organisaties leggen medewerkers of materialen onnodig grote afstanden af. Dat kost tijd en energie en leidt tot inefficiënt werken. Een spaghetti diagram helpt om deze bewegingen zichtbaar te maken.

Je gebruikt een spaghetti diagram om:

• looproutes en verplaatsingen inzichtelijk te maken
• onnodige bewegingen te herkennen
• verspilling door zoeken en wachten zichtbaar te maken
• verbeterkansen voor de werkplekindeling te vinden

Het diagram richt zich op de huidige situatie, zoals het werk daadwerkelijk wordt uitgevoerd.

Wat laat een spaghetti diagram zien

Een spaghetti diagram toont:

• de lay-out van de werkplek
• de routes die mensen of materialen volgen
• het aantal bewegingen tussen punten
• de totale afstand die wordt afgelegd

Wil je naast beweging ook verantwoordelijkheden en overdrachten zichtbaar maken, gebruik dan een swimlane diagram.

Door deze informatie te combineren ontstaat inzicht in waar het proces onnodig complex of inefficiënt is ingericht.

Spaghetti diagram bij fysieke processen

Het spaghetti diagram wordt vooral ingezet bij processen waarbij fysieke beweging een grote rol speelt. Denk aan:

• productieomgevingen
• magazijnen en logistiek
• zorginstellingen

Gaat het vooral om informatiestromen en overdracht in dienstverlening, dan past een Makigami diagram beter.

In de praktijk helpt het diagram om:

• werkplekken slimmer in te richten
• loopafstanden te verkorten
• materialen dichter bij de gebruiker te plaatsen

Zo draagt het bij aan een efficiëntere en overzichtelijkere werkomgeving.

Stappenplan voor het opstellen van een spaghetti diagram

Bij het maken van een spaghetti diagram volg je meestal deze stappen:

1. Teken de lay-out van de werkplek
   Maak een eenvoudige plattegrond van het werkgebied.
2. Bepaal begin en eindpunten
   Markeer waar het proces start en eindigt.
3. Teken de bewegingen
   Leg vast welke routes worden gelopen of gereden.
4. Meet afstanden
   Breng in kaart hoeveel afstand daadwerkelijk wordt afgelegd.
5. Analyseer de bewegingen
   Kijk waar routes elkaar kruisen, herhaald worden of onnodig lang zijn.

Dit vormt de basis voor gerichte verbeteringen en verdere procesanalyse.

Spaghetti diagram als hulpmiddel bij verbeteren

Een spaghetti diagram is geen doel op zich. Het is een hulpmiddel om inzicht te krijgen in verspilling door beweging. Op basis van dit inzicht kun je gericht processen verbeteren met Lean, zoals:

• het herinrichten van werkplekken
• het verplaatsen van materialen
• het verminderen van zoekbewegingen

Het diagram wordt vaak gecombineerd met andere Lean hulpmiddelen, zoals 5S, om verbeteringen te borgen.

Relatie tussen spaghetti diagram en 5S

5S richt zich op het organiseren en standaardiseren van de werkplek. Het spaghetti diagram laat zien waar beweging ontstaat en 5S helpt om die beweging te verminderen.

Samen zorgen ze voor:

• minder zoeken
• kortere looproutes
• een overzichtelijke werkplek

Verdiepen met andere Lean tools

Het spaghetti diagram wordt vaak gebruikt in combinatie met andere Lean tools om fysieke processen verder te analyseren en te verbeteren.

Gebruik 5S om verbeteringen in de werkplekinrichting te borgen en beweging blijvend te verminderen. Een Value Stream Map helpt om naast beweging ook doorlooptijd, wachttijden en samenhang in de keten inzichtelijk te maken. Met een swimlane diagram breng je rollen, verantwoordelijkheden en overdrachten in beeld wanneer samenwerking tussen mensen een grotere rol speelt dan fysieke verplaatsing.

Door deze tools bewust te combineren, kies je steeds het hulpmiddel dat het beste past bij het type proces en de verbetervraag.