OEE uitgelegd en berekenen | Overall Equipment Effectiveness

OEE staat voor Overall Equipment Effectiveness en meet hoe effectief een machine of proces presteert. Het combineert beschikbaarheid, prestatie en kwaliteit in één score en laat zien waar verlies ontstaat.

Wat is OEE en waarom het belangrijk is

Overall Equipment Effectiveness, afgekort OEE, is een belangrijke maatstaf binnen Lean Manufacturing en Total Productive Maintenance. OEE laat zien hoe goed machines daadwerkelijk worden benut en waar verlies in het proces ontstaat.

In veel processen lijkt alles te draaien, maar toch blijft de output achter. OEE maakt zichtbaar waar dit vandaan komt. Denk aan stilstand, lagere snelheid of kwaliteitsverlies.

Door OEE te meten ontstaat inzicht in hoe een proces echt presteert. Dit maakt het eenvoudiger om verbeteringen te vinden en gerichter te werken aan hogere productiviteit en betere flow.

OEE in één oogopslag

OEE meet hoe effectief een machine of proces draait op basis van drie onderdelen:

• Beschikbaarheid: draait de machine wanneer dat gepland is, gekoppeld aan downtime en omsteltijd
• Prestatie: draait de machine op de juiste snelheid, gerelateerd aan cycle time
• Kwaliteit: worden er goede producten gemaakt, zonder afkeur of herstel

Deze drie factoren samen bepalen hoe goed een proces daadwerkelijk presteert.

OEE betekenis en opbouw

OEE geeft de daadwerkelijke benuttingsgraad van een machine weer. Het doel is om machines zo te laten draaien dat er geen stilstand, snelheidsverlies of kwaliteitsproblemen zijn.

De drie onderdelen van OEE:

1. Availability

Dit laat zien hoeveel tijd de machine echt draait ten opzichte van de geplande tijd. Verlies ontstaat door storingen en omsteltijden. Dit hangt samen met stabiliteit in processen.

2. Performance

Dit geeft aan of de machine op de juiste snelheid produceert. Verlies ontstaat wanneer de machine langzamer draait dan mogelijk is. Dit heeft invloed op de doorlooptijd.

3. Quality

Dit laat zien welk percentage van de output voldoet aan de kwaliteitseisen. Verlies ontstaat door afkeur en herstelwerk. Dit raakt aan first time right en kwaliteit in het proces.

OEE is ontstaan binnen Total Productive Maintenance en wordt gebruikt om verliezen in productieprocessen zichtbaar te maken.

OEE formule

De OEE wordt berekend door de drie factoren met elkaar te vermenigvuldigen:

OEE berekening voorbeeld

Stel een productielijn heeft de volgende situatie:

• Twee shifts van 8 uur
• Setup tijd 60 minuten per shift
• Downtime 120 minuten per shift
• Maximale snelheid 100 producten per uur
• Werkelijke snelheid 70 producten per uur
• Kwaliteit 90 procent

Stap 1 Beschikbaarheid
Beschikbaarheid = 62,5 procent

Stap 2 Prestatie
Prestatie = 70 procent

Stap 3 Kwaliteit
Kwaliteit = 90 procent

OEE berekening

Deze score laat zien dat er veel ruimte is voor verbetering in het proces en dat er sprake is van verspilling.

OEE benchmark en wat is een goede OEE

Een OEE score zegt weinig zonder context. Daarom worden richtlijnen gebruikt om te bepalen wanneer een score goed is.

• 100 procent Perfecte situatie. Geen stilstand, maximale snelheid en alleen goede producten. In de praktijk bijna nooit haalbaar.
• 85 procent Wordt vaak gezien als een zeer goed niveau. Processen zijn stabiel en goed ingericht.
• 60 tot 85 procent Gemiddeld niveau. Er zijn duidelijke verbeterkansen in beschikbaarheid, prestatie of kwaliteit.
• Lager dan 60 procent Signaal dat er veel verliezen in het proces zitten, zoals storingen, wachttijden of kwaliteitsproblemen.

Wat zegt een lage OEE

Een lage OEE betekent dat een proces niet optimaal presteert. Dit kan verschillende oorzaken hebben:

• veel downtime of storingen
• lange omsteltijden
• lage snelheid ten opzichte van de norm
• veel uitval of afkeur

Door OEE op te splitsen in beschikbaarheid, prestatie en kwaliteit wordt zichtbaar waar het probleem zit. Dit maakt het mogelijk om gerichter te verbeteren.

OEE verbeteren in de praktijk

OEE verbeteren begint met het begrijpen van waar verlies ontstaat. Daarna kunnen gerichte acties worden genomen:

• verminderen van stilstand door beter onderhoud via Total Productive Maintenance
• verkorten van omsteltijden met SMED
• verbeteren van procesflow om wachttijden te verminderen
• verhogen van kwaliteit door fouten in het proces te voorkomen

Door deze verbeteringen stap voor stap door te voeren, stijgt de OEE en wordt het proces voorspelbaarder en efficiënter.

OEE en TPM

OEE is ontstaan binnen de Japanse verbetermethode Total Productive Maintenance. Deze methode richt zich op het verbeteren van machines en het voorkomen van storingen, zodat processen stabiel en voorspelbaar verlopen.

Binnen deze aanpak wordt OEE gebruikt om zichtbaar te maken hoe goed machines daadwerkelijk presteren. Het laat zien waar verliezen zitten, zoals stilstand, snelheidsverlies en kwaliteitsproblemen.

OEE en Total Productive Maintenance zijn sterk met elkaar verbonden. De methode richt zich op verbetering, terwijl OEE meet wat het effect daarvan is.

OEE en TTE

Naast OEE wordt ook gekeken naar Total Team Effectiveness. Waar OEE zich richt op de prestaties van machines, richt TTE zich op de effectiviteit van het team binnen het proces.

OEE laat zien waar verliezen ontstaan in beschikbaarheid, snelheid en kwaliteit. TTE kijkt naar samenwerking, vaardigheden en inzet van mensen.

Door OEE en TTE samen te gebruiken ontstaat een completer beeld van het proces en waar verbeteringen mogelijk zijn.

Waarom OEE belangrijk is

OEE helpt om inzicht te krijgen in hoe een proces echt presteert. In plaats van alleen output te bekijken, laat OEE zien waar verliezen ontstaan.

Een score van 100 procent betekent dat alles perfect loopt. In de praktijk wordt een score tussen 80 en 85 procent gezien als zeer goed.

Door OEE te gebruiken kunnen organisaties:

• prestaties van machines inzichtelijk maken
• verspilling zichtbaar maken
• gerichter verbeteren
• productiviteit verhogen

OEE maakt het mogelijk om processen continu te verbeteren en beter te sturen op flow.

OEE en Lean verbeteren

Binnen Lean draait het om flow en het verminderen van verspilling. OEE sluit hier direct op aan omdat het laat zien waar verliezen zitten in het proces.

Door OEE te combineren met andere Lean principes ontstaat een proces dat beter voorspelbaar is en continu verbetert.

Meer leren over OEE

Wil je OEE en andere Lean methodes echt goed begrijpen en toepassen?

Volg dan de online Lean Black Belt training.

Op jouw tempo, waar en wanneer je maar wilt. Na afloop ontvang je een internationaal erkend certificaat van LCS, the Cardiff University licenced service.

De Lean training waarbij jij het tempo bepaalt.