Wat is Heijunka in Lean

Hoe Heijunka variatie in processen vermindert

Veel organisaties produceren in grote batches. Daardoor ontstaan pieken en dalen in werkbelasting, voorraden en doorlooptijden. Op sommige momenten is het proces overbelast, terwijl op andere momenten capaciteit onbenut blijft.

Heijunka helpt om productie gelijkmatiger over de tijd te verdelen. Door verschillende producten in kleinere series te produceren ontstaat een stabieler tempo in het proces.

Hierdoor nemen variatie, wachttijden en overbelasting af en wordt het eenvoudiger om flow in processen te realiseren.

Heijunka in één oogopslag

Heijunka betekent dat productie gelijkmatig over de tijd wordt verdeeld. In plaats van grote batches van één product te maken, worden verschillende producten in kleine series afgewisseld.

Stel dat een fabriek drie producten maakt:

• Product A = rode fiets
• Product B = blauwe fiets
• Product C = zwarte fiets

Zonder Heijunka kan de planning er zo uitzien:

Rode fiets, Rode fiets, Rode fiets
Blauwe fiets, Blauwe fiets, Blauwe fiets
Zwarte fiets, Zwarte fiets, Zwarte fiets

De fabriek maakt eerst alle rode fietsen, daarna alle blauwe en daarna alle zwarte. Hierdoor ontstaan vaak voorraden en schommelingen in werkbelasting.

Met Heijunka wordt de productie verdeeld over de tijd:

Rood, Blauw, Zwart
Rood, Blauw, Zwart
Rood, Blauw, Zwart

De verschillende producten worden steeds afgewisseld in de productievolgorde. Hierdoor ontstaat een stabieler tempo in het proces.

Dit zorgt voor:

• minder voorraden
• minder wachttijden
• een stabieler proces
• een betere doorstroming in de productie

Waarom Heijunka belangrijk is

Veel organisaties produceren in batches. Dit zorgt vaak voor:

• grote voorraden
• lange doorlooptijden
• schommelingen in werkbelasting
• minder flexibiliteit

Heijunka helpt deze problemen te verminderen door productie gelijkmatiger te plannen.

Wanneer productie stabieler wordt ontstaan:

• kortere doorlooptijden
• minder wachttijden
• minder voorraden
• betere voorspelbaarheid

Hierdoor wordt het eenvoudiger om een stabiele Lean flow te realiseren.

Heijunka en productievolume

Heijunka richt zich niet alleen op productmix, maar ook op het gelijkmatig verdelen van productievolume over de tijd.

Zonder nivellering kan een planning er bijvoorbeeld zo uitzien:

Maandag 200 producten
Dinsdag 50 producten
Woensdag 120 producten
Donderdag 30 producten

Hoewel het totaal klopt, ontstaan grote verschillen in werkbelasting. Op drukke dagen raken processen overbelast en ontstaan wachttijden. Op rustigere dagen blijft capaciteit onbenut.

Met Heijunka wordt productie gelijkmatiger verdeeld:

Maandag 100 producten
Dinsdag 100 producten
Woensdag 100 producten
Donderdag 100 producten

Hierdoor ontstaat een stabieler proces met minder variatie.

Heijunka en productmix

Heijunka nivelleert niet alleen het productievolume, maar ook de productmix. Dat betekent dat verschillende producten gelijkmatig over de tijd worden geproduceerd.

In plaats van eerst grote batches van één product te maken en daarna een ander product, worden producten in een vaste volgorde afgewisseld. Hierdoor ontstaat een stabielere productiestroom en blijft de werkbelasting beter verdeeld.

Door de productmix te nivelleren nemen voorraden en wachttijden af en wordt het eenvoudiger om een stabiele flow in het proces te realiseren.

Production sequencing in Lean

Production sequencing betekent het bepalen van de volgorde waarin verschillende producten worden geproduceerd. In Lean wordt deze volgorde bewust gepland zodat de productmix gelijkmatig over de tijd wordt verdeeld.

In plaats van eerst grote batches van één product te maken, worden verschillende producten in een vaste volgorde geproduceerd. Hierdoor ontstaat een stabieler productieritme en blijft de werkbelasting beter verdeeld.

Production sequencing is daarom een belangrijk onderdeel van Heijunka. Door producten in een gebalanceerde volgorde te produceren nemen wachttijden, voorraden en schommelingen in werkbelasting af.

Demand smoothing in Lean

Demand smoothing betekent het gelijkmatiger verdelen van vraag of productie over de tijd. In plaats van sterke pieken en dalen in productie te plannen, wordt de productie zo georganiseerd dat het tempo stabiel blijft.

Heijunka wordt vaak gebruikt om vraag te egaliseren. Door productievolume en productmix gelijkmatig te verdelen ontstaat een stabieler proces met minder wachttijden, voorraden en overbelasting.

Heijunka en Quick Changeover

Heijunka werkt het best wanneer processen snel kunnen omstellen tussen verschillende producten. Wanneer omsteltijden lang zijn, kiezen organisaties vaak voor grote batches om stilstand te vermijden. Hierdoor ontstaan voorraden, wachttijden en schommelingen in werkbelasting.

Om productie te kunnen nivelleren zijn daarom korte omsteltijden nodig. Dit wordt in Lean vaak bereikt met Quick Changeover, ook bekend als SMED. Deze methode richt zich op het verkorten van omsteltijden zodat machines en processen sneller kunnen wisselen tussen producten.

Wanneer omsteltijden korter worden, wordt het mogelijk om kleinere series te produceren en verschillende producten vaker af te wisselen. Hierdoor kan de productie beter worden afgestemd op de klantvraag.

Quick Changeover en Heijunka versterken elkaar. Snelle omstellingen maken nivelleren mogelijk, terwijl Heijunka zorgt voor een stabieler productiepatroon met minder variatie.

Heijunka en takttijd

Heijunka wordt vaak toegepast in combinatie met takttijd. Takttijd geeft het tempo aan waarin producten nodig zijn om aan de klantvraag te voldoen.

Wanneer bijvoorbeeld elke vijf minuten een product nodig is, moet het proces ook elke vijf minuten een product kunnen leveren.

Door productie rond dit ritme te organiseren ontstaat een stabiel tempo in het proces. Hierdoor kunnen verschillende producten in een vaste volgorde worden geproduceerd zonder grote schommelingen in belasting.

Takttijd vormt daarom vaak de basis voor het plannen van Heijunka.

Praktijkvoorbeelden van Heijunka

Elektronicafabrikant

Een fabrikant produceert verschillende modellen smartphones, zoals een budgetmodel, een middenklasse toestel en een premium model.

Zonder Heijunka kan de planning er zo uitzien: eerst worden bijvoorbeeld 500 budgettoestellen geproduceerd, daarna 500 middenklasse modellen en vervolgens 500 premium toestellen.

Hierdoor ontstaan voorraden van bepaalde modellen terwijl andere modellen tijdelijk niet beschikbaar zijn.

Met Heijunka wordt de productie verdeeld over de dag:

Budget, Middenklasse, Premium
Budget, Middenklasse, Premium

Hierdoor ontstaat een stabielere productiestroom en kan de fabriek sneller reageren op veranderingen in klantvraag.

Voedselverwerkingsbedrijf

Een voedselproducent maakt verschillende snacks zoals paprika chips, naturel chips en barbecue chips.

Wanneer de fabriek eerst grote batches van één smaak produceert, kunnen er voorraden ontstaan van een product dat tijdelijk minder wordt verkocht.

Met Heijunka worden de verschillende smaken gelijkmatiger over de dag geproduceerd:

Paprika, Naturel, Barbecue
Paprika, Naturel, Barbecue

Hierdoor blijft de productie stabiel en kan de fabriek beter inspelen op veranderingen in de vraag van winkels.

Dienstverlening

Ook in dienstverlening kan Heijunka helpen om werk gelijkmatiger te verdelen.

Bijvoorbeeld in een klantenservice waar verschillende soorten vragen binnenkomen, zoals factuurvragen, technische problemen en contractwijzigingen.

Wanneer medewerkers eerst alleen één type vraag afhandelen, kunnen andere verzoeken zich opstapelen en ontstaan wachttijden.

Met een meer gebalanceerde planning worden verschillende soorten klantvragen afgewisseld behandeld. Hierdoor blijft de werkbelasting beter verdeeld en worden wachttijden voor klanten korter.

Zorg

In de zorg kan Heijunka helpen om patiëntstromen beter te organiseren.

Bijvoorbeeld op een polikliniek waar verschillende soorten consulten plaatsvinden, zoals korte controles, intakegesprekken en uitgebreide onderzoeken.

Wanneer alle lange consulten achter elkaar worden gepland, kan de planning snel uitlopen.

Door verschillende typen afspraken af te wisselen ontstaat een stabieler ritme in de planning. Hierdoor blijven wachttijden beter beheersbaar en kan de zorgverlener efficiënter werken.

De Heijunka box

Veel organisaties gebruiken een Heijunka box om productieplanning visueel te maken.

Ik was eens bij een Japans bedrijf waar ze dit nog heel eenvoudig deden. Geen ingewikkelde software, maar gewoon een bord met vakjes en kaartjes in kleine bakjes. Daarmee werd de productieplanning voor iedereen direct zichtbaar.

Een Heijunka box is een bord met vakjes die productieorders verdelen over tijd en producttype. In elk vakje ligt een kaart die aangeeft welk product in een bepaald tijdslot moet worden geproduceerd.

Hierdoor wordt zichtbaar:

• welk product wanneer wordt geproduceerd
• hoeveel productie per periode nodig is
• hoe de productmix wordt verdeeld

Dit helpt teams om productie gelijkmatig te plannen en afwijkingen sneller te herkennen.

Heijunka en Mura, Muri en Muda

Heijunka helpt om variatie in processen te verminderen. In Lean wordt variatie aangeduid met het begrip Mura.

Wanneer variatie afneemt verminderen vaak ook:

• Muri, overbelasting van mensen of machines
• Muda, verspilling zoals wachttijd, overproductie en voorraden

Door productie te nivelleren met Heijunka ontstaat een stabieler proces met minder verspilling.

Samenvatting

Heijunka is een Lean methode om productie te nivelleren. Door productievolume en productmix gelijkmatig over de tijd te verdelen ontstaat een stabieler en beter voorspelbaar proces. In plaats van grote batches van één product te produceren, worden producten in kleinere series afgewisseld. Hierdoor nemen schommelingen in werkbelasting af en ontstaan minder wachttijden, voorraden en overbelasting. Heijunka ondersteunt flow en wordt vaak toegepast in combinatie met takttijd. Zo helpt het organisaties om flexibeler te produceren en beter aan te sluiten op de klantvraag.

Veelgestelde vragen over Heijunka

Wat betekent Heijunka?

Heijunka betekent het nivelleren van productie. In Lean verwijst het naar het gelijkmatig verdelen van productievolume en productmix over de tijd om variatie en piekbelasting te verminderen.

Waarom gebruiken organisaties Heijunka?

Heijunka helpt om processen stabieler te maken. Door productie gelijkmatiger te plannen ontstaan minder wachttijden, minder voorraden en een betere doorstroming in het proces.

Wat is het verschil tussen Heijunka en batchproductie?

Bij batchproductie worden grote hoeveelheden van één product achter elkaar gemaakt. Heijunka verdeelt verschillende producten juist gelijkmatig over de tijd in kleinere series, waardoor productie stabieler wordt.

Leer Heijunka toepassen in de Lean Green Belt training

Wil je leren hoe je productieprocessen stabieler maakt en verspilling vermindert?

In onze online Lean Green Belt training leer je hoe je technieken zoals Heijunka, takttijd en flow toepast om processen te verbeteren.

De training is volledig online, waardoor je kunt leren wanneer het jou uitkomt. Zo kun je de theorie direct toepassen in je eigen organisatie.